De voedingsketen is de voorbije decennia een stuk complexer geworden. Technologie helpt om die complexiteit te beheersen en risico’s sneller te detecteren. Maar de menselijke factor verdwijnt niet. Daarom blijft het HACCP-voedingsveiligheidssysteem een belangrijke leidraad voor voedingsbedrijven, al staat of valt ook dat systeem vandaag met de toepassing op de werkvloer. “Je doet aan risicobeperking, maar je kunt het risico nooit helemaal uitsluiten”, zegt Hans Pijpelink van DNV.
HACCP, voluit Hazard Analysis and Critical Control Points, ontstond in de jaren 60 vanuit het Amerikaanse ruimtevaartprogramma. De bedoeling was om voedselveiligheidsrisico’s beter te beheersen, zodat astronauten minder kans hadden om ziek te worden tijdens hun missie. Later groeide het uit tot een systeem dat vandaag nog altijd de basis vormt voor voedselveiligheid in tal van voedingsbedrijven. “Het systeem brengt mogelijke biologische, chemische en fysische gevaren in kaart, bepaalt kritische controlepunten en voorziet stapsgewijs in monitoring, corrigerende maatregelen, verificatie en registratie”, zegt Pijpelink.

Die principes zijn vandaag nog altijd relevant, op voorwaarde dat ze correct worden toegepast. En net daar wringt het schoentje. “Bedrijven kunnen een heel mooi HACCP-plan hebben, maar de realiteit is soms anders, omdat de wisselwerking tussen papier en praktijk ontbreekt”, gaat Pijpelink verder. Daarom is het belangrijk om de risicoanalyse altijd te voeden met wat er dagelijks op de werkvloer gebeurt. “Alleen zo kan je processen correct beoordelen en waar nodig bijsturen. Bijgevolg is HACCP dan ook veel meer dan een louter administratieve oefening. Het is een proces van continu bijsturen en optimaliseren.” Nu toeleveringsketens steeds internationaler en complexer worden, wordt dat principe ook steeds belangrijker. “Omdat grondstoffen vandaag uit regio’s komen waar andere productieomstandigheden en normen gelden, denk je beter goed na over de betrouwbaarheid van de leveranciers, de omstandigheden waarin producten worden gemaakt en de risico’s die daaraan vasthangen.” Het correct toepassen van de HACCP-principes helpt dan om die risico’s te beperken, maar volledig uitsluiten kan nooit. “En dat besef moet er ook zijn. Alleen zo kan je op andere vlakken verbeteren en gericht bijsturen.” Technologie kan daarbij alvast helpen om die volgende stappen te zetten. Zo maken sensoren, automatische registraties en ERP-systemen processen vandaag al een stuk transparanter, terwijl AI het mogelijk maakt om grote hoeveelheden data sneller te analyseren en risico’s vroegtijdig te detecteren. “Maar 100% veilig ben je natuurlijk nooit, een menselijke fout kan altijd gebeuren”, zegt Pijpelink. Daarom blijven opleiding en training zo belangrijk. “Herhaling, herhaling, herhaling: daar draait het om. Ook wanneer medewerkers hun processen goed kennen, moet je blijven uitleggen waarom bepaalde controles nodig zijn en waarom correcte registratie zo belangrijk is.”

Daar ligt ook een belangrijke verantwoordelijkheid voor het management. Niet alleen om voldoende opleiding te voorzien, maar vooral om zelf het goede voorbeeld te geven en van voedselveiligheid een blijvend aandachtspunt te maken. “Tegelijk moeten ze hun werking kritisch durven blijven bekijken. Dan is het een goede oefening om bijvoorbeeld een nieuwkomer door het bedrijf te laten lopen en te controleren of alles nog strookt met de werkelijkheid. Die ziet dan vaak zaken die een geroutineerde medewerker na jaren niet meer opmerkt.” Net daarin ligt volgens Pijpelink de sleutel tot systeem dat in de praktijk resultaat oplevert. “Ga er dus niet vanuit dat alles klopt, maar blijf kijken, controleren en in vraag stellen”, besluit Pijpelink.
Wilt u meer weten over HACCP trainingen of certificering? Scan de QR-code voor meer informatie.
Neem dan rechtstreeks contact op met DNV Business Assurance.
Contact opnemen