Robotica tilt preiteelt naar nieuw efficiëntieniveau

Vorig jaar lag de allereerste hydroprei in Belgische supermarkten: prei geteeld in een waterbassin, in plaats van in de grond. REO en Inagro ontwikkelden het concept, Indurra en Hydromasters zorgden voor slimme automatisering met Siemens technologie. Het resultaat? Een buitengewoon efficiënte, schaalbare én duurzame preiteelt.

Prei is al decennialang de sterkhouder van de (West-)Vlaamse groenteteelt, goed voor 3.650 ha en een stevige economische waarde. Maar strengere milieuregels, extremere weers­omstandigheden en een groeiend tekort aan arbeidskrachten zetten de teelt onder druk. De voorbije jaren verdween een kwart van de professionele preitelers uit het veld. Om de toekomst van de preiteelt veilig te stellen, gingen groenten-en fruitcoöperatie REO en Inagro, het West-Vlaamse onderzoekscentrum voor land- en tuinbouw, op zoek naar een alternatief. In 2015 startten ze met proeven rond hydrocultuur waarbij de prei op drijvende dragers groeit in een bassin met circulerend voedingswater. Na een aantal jaren verkennend onderzoek en testen in een pilootinstallatie van Inagro besloten REO en Inagro dat de teelt van hydroprei rendabel én duurzaam kan zijn.

(Sc)Haalbaar dankzij automatisering

Om de set-up ook schaalbaar en toekomst­bestendig te maken, besloten ze het teeltproces en de oogst te automatiseren. “Prei oogsten is heel arbeidsintensief en fysiek zwaar werk”, vertelt Patrick Heughebaert, managing director bij de Ieperse machinebouwer Indurra. Indurra bouwt al meer dan 25 jaar slimme automatiseringsoplossingen en integreert robots van onder andere ABB om productieprocessen vlotter, efficiënter en betrouw­baarder te maken. Van een pizzarobot, van een productielijn met flexpickers voor taco’s, een robotcel voor kaasmanipulatie tot een maatwerkinstallatie om witloof te oogsten.

Optimale groeiomstandigheden, vlotte oogst

Mede dankzij die ervaring won Indurra de wedstrijd van REO en Inagro om een oogst­robot te ontwikkelen voor hydroprei. Daarnaast komen ook de dragers voor de preiplantjes uit de koker van Indurra. Om het proces volledig te automatiseren, bouwden de Ieperse ingenieurs ook een in- en uitlaadstation. Johan Sinaeve, die bij Indurra aan boord kwam om de dragers te ontwikkelen, legt uit: “De preiplantjes groeien in kleine kokers die zijn vastgemaakt op dragers. Wij ontwikkelden een geautomatiseerd hydroponisch systeem op maat dat de dragers het bassin in laat glijden en er weer uit kan halen. Omdat de hydroteelt in open lucht gebeurt, moesten we rekening houden met sterk wisselende waterpeilen tussen zomer en winter. Door water en voeding minutieus te sturen, kunnen we continu inspelen op veranderende omstandig­heden en dus de groei optimaliseren.”

Slimme sturing met Siemens

Achter de schermen draait de volledige installatie op Siemens technologie. Indurra ontwierp, programmeerde, testte en beheerde de sturing van de hydroponische installatie, de oogstrobot en het in- en uitlaadstation in TIA Portal. “Omdat alle onderdelen dezelfde taal spreken, lopen data, bewegingen en sensoren naadloos in elkaar over”, vertelt Sinaeve. “We zijn ondertussen zo vertrouwd met alle Siemens technologie dat we niet meer beseffen hoe geavanceerd alles is”, vult Heughebaert aan. “Via SIMIT en PLC Sim Advanced konden we het hele systeem bijvoorbeeld virtueel testen nog voor er één onderdeel gebouwd was. Dat heeft de ontwikkeltijd drastisch verkort en nam veel stress weg bij de effectieve oplevering.”

Gebruiksgemak, inzicht en optimalisatie

Voor de operator is alles samengebracht in één overzichtelijk platform. Via de WinCC Unified-interface op een industriële Siemens IPC kan de gebruiker de hele installatie live volgen, bedienen en bijsturen. MDC – Machine Data Collection – zorgt daarbij voor waardevolle inzichten. Alle operationele data worden automatisch verzameld, geanalyseerd en gelogd: van energieverbruik en motorprestaties tot cyclustijden, waterpeil en sensorwaarden. Zo kan de teler het systeem permanent bijsturen en verder optimaliseren. De moderne, intuïtieve interface zorgt voor mooie grafieken, automatische alarmen en uitgebreide diagnosefuncties. “Afwijkingen of foutmeldingen zijn meteen zichtbaar”, zegt Sinaeve. “Iedereen kan live volgen wat er in het systeem gebeurt. Als er iets misloopt, komt er meteen een melding én analyse. Wat vroeger uren zoeken kostte, is nu in enkele seconden opgelost.”

Hydroprei zet duurzame standaard

In de zomer van 2025 groeide de eerste Vlaamse hydroprei in een testbassin bij een Ieperse teler. De voordelen voor de teler én voor het milieu zijn indrukwekkend. “Omdat de prei in optimale omstandigheden groeit, zijn er minder ziektes en plagen”, vertelt Heughebaert. “De teler heeft dus ook minder gewasbeschermingsmiddelen nodig. Bovendien is de kwaliteit consistenter. De witstengels zijn zelfs langer. En omdat de prei vrij is van zanddeeltjes, is ze extra interessant voor export.” Sinaeve onderstreept de efficiëntiewinsten: “De prei groeit sneller, waardoor er meerdere teeltrondes per jaar mogelijk zijn. En omdat de planten dichter bij elkaar staan, ligt de opbrengst hoger. Op één hectare hydrocultuur produceert het systeem evenveel prei als op zeven hectare vollegrond.” Hydroprei maakt de teelt bovendien duurzamer. Het circulaire systeem heeft een neutrale waterbalans: geen irrigatie, geen waterverlies en geen uitspoeling van meststoffen. Intussen lopen er zelfs tests met drones om gewasbeschermingsmiddelen nog preciezer te doseren.