Expertise maakt machines veilig maar werkbaar

Voor SPARQ Engineering is veiligheid een logische uitbreiding van wat het als engineeringbureau doet. “Veiligheid is een fundamentele verantwoordelijkheid, geen optie”, klinkt het. “Maar dat wil niet zeggen dat je het nodeloos complex of duur hoeft te maken. We zorgen dat alle puntjes op de i staan op vlak van veiligheid, maar dat installaties wel werkbaar en reinigbaar blijven.”

De regelgeving rond machineveiligheid, functionele veiligheid en explosieveiligheid is de afgelopen jaren sterk uitgebreid. Volgend jaar januari komt er nog een klepper bij: de nieuwe Machineverordening (EU) 2023/1230. Ook voor voedingsbedrijven die machines aankopen of laten integreren heeft dit impact. Zo zullen de documentatie-eisen strenger worden, is de verantwoordelijkheid van de integrator duidelijker afgebakend en zal de leverancier moeten aantonen dat ook de softwarematige veiligheids­-functies zijn beoordeeld. Veel bedrijven, zelfs grote organisaties, hebben intern onvoldoende capaciteit om door dat bos de bomen te blijven zien. Wie coördineert dat geheel? Wie bewaakt of de CE-markering van een samengestelde lijn ook daadwerkelijk klopt? Wie checkt of alle documenten aanwezig bij oplevering? SPARQ dus.

Hoe vroeger, hoe goedkoper

Voedingsbedrijven doen er goed aan om veiligheid al vroeg in het engineeringtraject te integreren. Je moet niet wachten tot een nieuwe lijn of installatie klaar is vooraleer aan veiligheid te denken. De ongeschreven wet van veiligheidsengineering luidt immers dat hoe later je eraan begint, hoe duurder en complexer het wordt. Een machineleverancier levert een CE-verklaring af, maar heeft zijn huiswerk niet goed gedaan (oppervlakkige risicoanalyse, restrisico’s niet beschreven, beveiligingen niet gedimensioneerd op basis van een erkende methode …). Als je dat pas ontdekt bij de oplevering, of erger bij een incident, dan is de schade groot: technisch, financieel en juridisch. SPARQ stelt van bij de start echter de juiste vragen aan de juiste partijen. Welke wetgeving is van toepassing, welke documenten zijn vereist, wie is verantwoordelijk voor wat? De documenten die SPARQ levert zijn conform, maar bruikbaar. Een risicoanalyse die niemand begrijpt, beschermt niemand. Maar moet het toch achteraf nog gebeuren dan wijst SPARQ je de weg naar een veilige maar goed werkende oplossing.

Pragmatisch meedenken

De rode draad in alles wat SPARQ doet, is immers pragmatisch met je meedenken. Sommige restrisico’s kan je nu eenmaal niet of moeilijk uitsluiten. Het gaat erom welke je prioriteert, hoe je ze technisch beheersbaar maakt en hoe je dat documenteert zonder honderden bladzijden te produceren die niemand leest. Daarom denkt SPARQ al van bij de engineering mee na over de operationele context. Wat verwacht de preventiedienst bij de opstart? Is alles bereikbaar voor onderhoud? Zijn de afschermingen zodanig ontworpen dat ze ook in de praktijk worden gebruikt en niet worden omzeild, omdat ze de reiniging bemoeilijken? In de voedings-­industrie bestaat er een spanningsveld tussen hygiënisch ontwerp en machineveiligheid. Dat los je niet op met een sticker ‘opgepast bewegende delen’. Dat vraagt om een technische afweging vroeg in het ontwerp.

Machineveiligheid, procesveiligheid en explosieveiligheid

Steeds meer bedrijven beseffen dat veiligheid geen kost is, maar een voorwaarde voor kwalitatieve engineering. De expertise om dat technisch correct in te vullen is echter schaars. Daarom heeft SPARQ van veiligheid een fundamentele pijler van zijn activiteiten gemaakt. Concreet ondersteunt het voedingsbedrijven op drie grote domeinen: machine-, proces- en explosieveiligheid en dat op verschillende niveaus:

• Afleveren van compleet en geordend dossier. Er komt namelijk een hele pak technische documentatie bij de CE-markering kijken: risicoanalyse, aftoetsen wettelijke eisen, conformiteitsverklaring, controle gebruiksaanwijzing, noodstoppenplan, veiligheidssturing …;
• Duidelijkheid scheppen in de verantwoordelijkheden van de verschillende partijen;
• Opstellen van een heldere risicoanalyse conform ISO 12100 of de Machineverordening door nauw contact met de klant en een onderzoek ter plaatse van de installatie;
• Bepalen van de vereiste performantie­niveaus (PL conform ISO 13849) en verifiëren of de gekozen architectuur daaraan voldoet;
• Ondersteuning bij ATEX-zonering, selectie van categorie-conforme apparatuur en het opstellen van het explosieveiligheidsdocument;
• Uitvoering van HAZOP-studies en af­toetsen ontwerp en P&ID’s aan een grondige veiligheidscheck. Door rekening te houden met een falende klep of pomp, krijg je een robuustere installatie.

Ontzorging

Veiligheid is een domein dat de SPARQ ingenieurs enorm boeit maar ook uitdaagt. De drempel is hoog, want de normen zijn complex, de wetgeving is uitgebreid. Door veiligheid als een volwaardige pijler te positioneren, investeert het actief in die expertise en zorgt het dat elk project met kennis van zaken wordt opgeleverd. Met SPARQ als partner in veiligheidsengineering kan je dus op beide oren slapen dat je productieapparaat conform de wetgeving is, maar nog steeds makkelijk te bedienen is, goed te onderhouden en efficiënt te reinigen.